dr Marek Pieniążek
Zakład Geografii Miast i Organizacji Przestrzennej
Uniwersytet Warszawski

Miejsce Systemu Informacji Miejskiej w planowaniu i zarządzaniu miastem Kształtowanie przestrzeni miasta od wieków podlegało pewnym prawidłom – już starożytni architekci i urbaniści starali się zaznaczać charakterystyczne punkty odpowiednio rozmieszczając charakterystyczne budynki i obiekty, które dziś nazywamy elementami małej architektury, takie jak pomniki czy fontanny. W przestrzeni miasta umieszczany był także przekaz informacyjny, wręcz reklamowy. Do dziś zachowały się na przykład inskrypcje na ścianach rzymskich domów zachwalające zalety znajdujących się w nich publicznych łaźni.
 
We współczesnym mieście obserwujemy stale rosnący stopień komplikacji stosunków przestrzennych. Turysta może się łatwo zgubić w nieznanym miejscu, ale również mieszkańcom trudno odnaleźć przydatne informacje takie jak lokalizacja przystanków, usług, aparatów telefonicznych. Przy stale rosnącym tempie życia potrzebujemy czytelnych informacji o przestrzeni miasta. Mogą nam ich dostarczyć Systemy Informacji Miejskiej (SIM), na które składają się zespoły tablic, map, znaków rozmieszczanych na słupach, ścianach budynków czy wiatach przystankowych. Systemy te mogą jednak być uzupełniane o dodatkowe elementy – na przykład tablice opisujące ważne wydarzenia, związane z danym miejscem (miejsca pamięci według etnologów), genezę nazwy ulicy itd. Powiązania i zastosowania SIM są ograniczone właściwie przez wyobraźnię ich twórców i możliwości finansowe gminy. SIM mogą być np. powiązane z elektronicznymi bazami danych przestrzennych (GIS) udostępnianymi zdalnie.
 
W wystąpieniu zawarto podstawowe informacje na temat najważniejszych zachowań człowieka w przestrzeni – jej poznawania, wartościowania, kształtowania i użytkowania. Jak zaznaczono wyżej, we współczesnym mieście, którego przestrzeń często jest mało zróżnicowana, proces poznawania może być utrudniony. Wpływa to na niższą ocenę przestrzeni i osłabia związek z nią. Dlatego, zdaniem autora, budowa SIM jest istotnym elementem kształtowania wizerunku miasta. SIM poprzez dostarczenie informacji porządkuje przestrzeń, pozwala na lepszą w niej orientację, a w konsekwencji podnosi poczucie bezpieczeństwa. Może to sprawić, że nawet osoba pojawiająca się pierwszy raz w danym miejscu poczuje się z nim związana, bo łatwiej je pozna i rozumie. W dalszej części rozważono rolę SIM jako elementu marketingu miasta i problem jego powiązania z dokumentami planistycznymi. Wskazano na indywidualne podejście planistyczne i różne możliwości ujęcia tego zagadnienia w planach, wynikające ze specyfiki gminy.
 
Zaproponowano stworzenie programu budowy SIM jako dokumentu porządkującego koncepcję, potrzeby i możliwości w tym zakresie. Program taki powinien być powiązany z celami strategii rozwoju gminy i jej planem inwestycyjnym. Zasugerowano ograniczenie „sztywnego” planowania polegającego na wprowadzeniu zapisów o SIM do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego i ograniczeniu do minimum zapisów w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego.